Juan Ignacio Pérez Iglesias (Aurrerantzean J.I.P.I), Eusko Jaurlaritzako Zientzia, Unibertsitate eta Berrikuntza sailburuak, iritzi artikulu bat idatzi du Eusko Jaurlaritzak EHUri ematen dion finantzazioari buruz, zeinen arduraduna den berak (“El lenguaje hiperbólico no va a mejorar la financiación de la Universidad del País Vasco”). Lehenik bere blogean argitaratu zuen, gero Deian, eta ni hemen erantzuten diot.

Artikuluak errektore Bengoetxearen taldeak EHU zutik mantentzeko egindako 600.000.000€-ko eskaera justifikatu nahi du, J.I.P.I-k dioen bezala, “biribilketa eginez”. Saiatu dela diot, erregimenko alderdi batek argudio seriorik ez duenean gertatzen den bezala, formak kritikatzera mugatzen baita, ustezko konspirazioak aipatuz, langileak pribilegiatutzat kalifikatuz, eta ustezko mugaketa administratibo eta/edo formalen atzean ezkutatuz. Artikulua teknika horiek guztien nahasketa da eta zerbait gehiago. Ikus dezagun artikulua zatika zatika.

J.I.P.I-k idazten du:

De los 200 M€, algo más de la mitad se destinaría a aumentos salariales o medidas equivalentes; viene reflejado bajo el epígrafe Cuidado de las personas. Si las cuentas no me fallan, estaríamos hablando de casi 10.000€ anuales por trabajador o trabajadora.

Botere erakundeen triku zaharretako bat da zerbait eskatzen dutenak pribilegiatutzat eta gehiegi dutenak bezala seinalatzea. Hau adibide bat gehiago da, horrela esanda, 10.000€ horiek opari bat diruditela, funtzionario pribilegiatuei ezerezetik erortzen zaien Gabon-saskia handia. Ikus dezagun adibide real bat 10.000€ horiek zer suposatuko luketen. J.I.P.I-k dioen bezala, biribilka eginez, 10.000€/urtean 600€/hilabete inguru dira (PFEZa kenduta). PDIn (Irakasle eta Ikerlari Langileak), egonkortasun minimo bat duen (ez iraunkortasuna) lehen figura Laguntzailea edo Irakasle laguntzaile doktorea da, doktoregoa duen pertsona bat, argitalpen batzuk (famatua “Publish or perish”engatik), proiektu batzuk bere bizkar, ziurrenik nazioarteko testuinguru batean lan egin duena eta bere lana doan ordu asko eskaintzen dituena, bere bokazio dela eta. Hau da, kualifikazio eta errendimendu handiak. Laguntzaile batek 1.800€/hilabete kobratzen du, institutuko irakasle batek baino gutxiago. Errepikatzen dut. Europako merkatuan 3.000€ eta 5.000€ artean kobratzeko aukera emango liokeen kualifikazioa duen pertsona batek 1.800€ kobratzen ditu. Ziurrenik hogeita hamarraldian sarturik (EHUn egonkortze-batezbestekoa 43 urtekoa da), hiperboliko bat ordaindu behar duen alokairua daukalarik (hau bai, benetan hiperbolikoa, Bengoetxeak erabiltzen duen hizkuntza ez bezala) eta azken 20 urteetan erosmen-ahalmen errealaren jaitsieraren testuinguru batean. Biribilka eginez, 10.000€ horiek institutuko irakasle baten soldata bera izatea ahalbidetuko lioke, kualifikazio askoz handiagoa izanik, eta hala ere etxebizitza eta janariagaitik askoz gehiago ordaindu beharrez. 2025ean duintasun mínimoarekin bizirik irautea hiperbole bat dela dirudi.

J.I.P.I-k idazten du:

Prácticamente ninguna de las propuestas para las que se pide financiación es de contenido académico

Kalitate akademikoa eduki akademikoaren barnean sartzen da, eta kalitatea soldata duinekin ordaintzen da. Hain sinplea. Gainera, kalitate akademikoa EHUk profesional onenak atxikitzea lortzean datza, enpresa pribatura joan ez daitezen. Ia ezinezkoa da norbait EHUn atxikitzea kanpoan bikoitza edo hirukoitza kobratu dezakeen.

J.I.P.I-k idazten du:

Aproximadamente a la misma hora, y a propuesta del grupo parlamentario de EH Bildu, comparecieron en la Comisión de Ciencia, Universidades e Innovación del Parlamento Vasco dos representantes del sindicato LAB y otros dos del Consejo de Estudiantes de EHU. La primera comparecencia giró, casi exclusivamente, en torno a la supuesta “infrafinanciación” de EHU, y en la segunda, ese tema, aunque no el único, fue el principal.

Erabat garrantzirik gabea da EH Bildu, LAB eta Bengoetxea sekta sataniko bat badira eta proposamena modu koordinatuan aurkeztu zuten jainkozko deseinuagatik Eusko Jaurlaritzarekin amaitzeko, edo Bengoetxeak bere gaitasun literarioak hizkuntza hiperbolikoan erabili nahi dituen. Edozein kasutan, J.I.P.I-ren erantzukizuna eskaera horri erantzutea da: positiboki, edo negatiboki azalduz zergatik ez duen finantzazio hori emango. Adibidez, Eusko Jaurlaritzak beste lehentasun batzuk dituelako, zein zilegi den, baina herritar guztiei azaldu beharko luke eta ondorioak onartu. J.I.P.I-k bere artikuluan egiten duena arreta desbideratzea da funtsezkoaren gainetik, Bengoetxea ustezko oportunismo politiko batez akusatuz, kasura ez datorrena.

J.I.P.I-k idazten du:

El rector sabe cuál es el calendario de confección de los presupuestos. Su gerente, que había sido anteriormente vicegerente de presupuestos, también.

Beste datu garrantzirik gabekoa. Proposamena lehenago aurkeztu izan balu, EHUk eskatzen duen finantzazioa jasoko ote zuen? Hain erraza zen errektore taldeari ofizialki jakinaraztea kargua hartu zuenean: garaiz eskatzen baduzue, finantzazioa izango duzue. Arazoa, berriz ere, finantzazioa ez zela emango izatea da, eta J.I.P.I-k bere erantzukizuna saihestu nahi du urak nahasten epeen ustezko ez-betetzearekin.

J.I.P.I-k idazten du:

Cualquier persona que conozca mínimamente cómo funciona la administración sabe que las variaciones presupuestarias entre dos ejercicios consecutivos casi nunca son de gran magnitud. Por dos razones. Por un lado, porque, salvo crisis profunda o circunstancias excepcionales, no se producen grandes variaciones en la recaudación de impuestos de un año para otro. Y por el otro, porque la administración tiene mucha inercia a la hora de introducir variaciones sustanciales en los programas de gasto e inversión. Las cosas no se empiezan de golpe, ni tampoco se liquidan de un plumazo.

Hemen J.I.P.I-k teknika bera aplikatzen du: formarekin nahastu funtsezkoaz hitz egin gabe. Ez da errektoreak finantzazioa nola edo noiz eskatu zuen kontua, Eusko Jaurlaritzak Euskadiko goi-mailako hezkuntza publikoko erakunde bakarrak behar dituen baliabideak emateko borondate politiko eza da arazoa, gutxieneko zerbitzuak mantentzeko.

J.I.P.I-k idazten du:

Cuando se hace una propuesta de ese tenor, el propósito no es el que se declara. Es otro.

Hemen J.I.P.I-k azaldu beharko luke zein den helburu hori, baina ez du egiten. Ez du egiten biktimismoa eta ustezko erasoak iradokitzea beti hobea delako funtsezkoaz hitz egitea baino. Edozein kasutan, J.I.P.I-k publikoki Bengoetxearen asmoen gainean pentsatu dezakeen, ez dakit zergatik ni ez naizen Eusko Jaurlaritzaren asmoei buruz egingo J.I.P.I-ren erantzun groseskoari begira. Nire hipotesia da EAJn urduri asko daudela gizarteak oasi baskoari hutsuneak ikusi dizkiolako eta “E”gatik hasten eta “ildu”gatik amaitzen diren gauzatxoak etorriko direlako, beraz, demagogiara jo behar da. Eta ez dira urduri gobernatu hobeto dezaketelakoan daudelako: urduri daude PSEren laguntzarekin urteetan zehar esmeroz ehundutako bezeroen eta pribilegiatuen sareak desagertuko direlako ikusten dutelako. Eta EHU, instituzio “matxino” bat izanik (erregimenarekin lerrokatutako eta autonomismo progresistaz mozorrotutako neoliberalismo batekin lerrokatutako beste unibertsitate pribatu batzuekin alderatuz), poliki-poliki hil dadin utzi dute erabaki.

J.I.P.I-k idazten du:

No es verosímil que una aportación del gobierno próxima a 10.000€ por estudiante conduzca a una universidad a la parálisis o al colapso por razones económicas.

Baina ez ote ginen 10.000€ langile bakoitzeko zirela gelditu? Gauza bat da biribilketa egitea eta beste bat ikaslez langileengatik aldatzea. Zein zorrotza.

J.I.P.I-k idazten du:

Menos aún lo es cuando la universidad en cuestión se encuentra entre las 400 mejores del mundo, o cuando, como acabamos de saber, sigue aumentando el número de personas de su plantel investigador que se encuentran entre el 2% más citado del mundo.

Hemen falazia handi bat dago, eta da enpresa edo erakunde batek emaitza onak ematen baditu, bere langileek baldintza onetan lan egiten dutelako dela pentsatzea. J.I.P.I gonbidatzen dut Amazongo edozein biltegira joatera, emaitza bikainak ematen dituen enpresa bat. Errealitatea da EHUk emaitza horiek finantzazioari esker ematen dituela ez, baizik eta finantzazioaren kontra, boluntarismoarei, zerbitzu publikoaren betebeharren sentimenduari, eta pobrezia-botoa egin duten ikertzaileen bokazioari esker.

J.I.P.I-k idazten du:

El ejercicio de la responsabilidad implica elegir y priorizar. Elegir es renunciar. Quien elige, descarta. Quien prioriza, aplaza ciertas actuaciones en beneficio de otras. Es difícil, pero inevitable, porque los recursos, por definición, son limitados.

Argi dago. Eta aukeratzen duenak, bere aukera azaltzen du etsai imajinatsuak edo konspirazioak erabili gabe.

J.I.P.I-k idazten du:

Confío en que no se trate de hacer uso de la universidad pública como ariete político.

Argudio honek elkarrekintza politikoaren kontzepzioa nahiko arriskutsua adierazten du: erakunde batek ematea prest ez nago zerbait eskatzen badu, edo tonu desegokia erabiliz egiten badu, ariete politiko bihurtzen da. Hau da, soilik ematea prest nagon eskatu daiteke, eta gainerako guztia “asmo politikoa” da. Gainera, saihestatuz zerbitzu publikoei behar dituzten baliabideak ez emateak baino politikorik ez dagoela (kasu honetan, hori bai ariete bat izango litzateke, baina euskal gizartearen aurka), eta gainera, zerbitzu horien ordezkariei hizkuntza desegokia erabiltzeagatik erantzukizuna emanez. Artikuluaren izenburuak berak esanguratsu da: “El lenguaje hiperbólico no va a mejorar la financiación de la Universidad del País Vasco”. Hizkuntza ez-hiperbolikoak bai? Bitxia.

Nik konfiantza dut unibertsitate publikoak merezi duen finantzazioa lortuko duela egun batean, BPGren %1 inguruan kokatzen dena, Europa batez bestekoa dena eta LOSUk gomendatzen duena, ez dut uste euskal parlamentuko talde baten ariete politikoa denik. Agian J.I.P.I-k bai pentsatzen du. Azaldu bekigu.